| Yenilmiş Bir Dünya Devrimi Kuşağının Hüzünlü Yönetmeni: Theo Angelopoulos |
| Usta Yunan yönetmen Theo Angelopoulos, motosiklet çarpması sonucu 24 Ocak’ta hayatını kaybetti. Ağlayan Çayır, Sonsuzluk ve Bir Gün, 36 Günleri, Kitera’ya Yolculuk, Leyleğin Geciken Adımı, Ulis'in Bakışı gibi unutulmaz filmlere imzasını atmış... |
| Savaşlar ve Devrimler Döneminde Bir Yazar : Ernest Hemingway |
| İnsanlık tarihinin en önemli sanat eserleri tarihin dönüm noktaları denebilecek tarihsel zaman dilimlerinde ortaya çıkmıştır. Fransız devriminin ya da Rus devriminin peşi sıra çıkan eserler halen dünyada onlarca dilde milyonlarca insan tarafından okunmakta/izlenmektedir. |
| New York'ta Beş Minare: Bir Basitlik Örneği |
| Mahsun Kırmızıgül'ün senaryosunu yazıp yönettiği “New York'ta Beş Minare” filmi 5 Kasım'da gösterime girdi. Gösterim tarihinden itibaren film, Türkiye'de 2,5 milyona yakın; Avrupa'nın 4 ülkesinde 250 binden fazla kişilik gişeye ulaştı. Film oldukça konuşuluyor; liberaller filmi öve öve bitiremiyor. Hiçbir konuda anlaşamayacağımız o liberal şaklabanlarla bu konuda da aynı şeyleri söyleyemeyeceğiz. |
| Katledilen Kültür Mirası: Allianoi |
| İzmir'in Bergama sınırları içerisinde yer alan antik kent Allianoi sular altında kalıyor. 1998'de keşfedilen ve o günden beri yapılan kazılarla birçok köprü, cadde, kiliseye sahip olduğu anlaşılan Allianoi 2001'de 1. derecede arkeolojik sit alanı ilan edilmişti. Bugüne kadar ancak %20'si ortaya çıkarılabilen antik kent bir sağlık yurdu olarak da biliniyor. |
| Arabesk ve Proleter Kültür |
| Sanat, insanı anlatır. Ancak insan, yaşadığı gerçeklik dışında değerlendirilip idealist bir bakış açısıyla kendinden menkul bir varlık olarak yansıtılamaz. Bu yazıda eleştireceğimiz arabesk kültürünü de bu bağlamda anlamak ve arabeski bir gerçeklik olarak hazırlayan koşulları bilmek durumundayız. |
| Zulme Karşı, Ezilenden Yana: Ahmet Arif |
| Geçtiğimiz haziran ayında ölümünün 19. yılında andığımız Ahmet Arif halen en çok sevilen, en çok okunan toplumcu gerçekçi şairlerden biri. 1927 Diyarbakır doğumlu şair ilk şiirlerini 1948 yılında yayımlamış, ilk kitabı ‘Hasretinden Prangalar Eskittim'i 1968 yılında çıkarmıştı. |
| Yarın Bizimdir Yoldaşlar |
| Portekiz'de 1910 yılında monarşinin yıkılmasından sonra ilan edilen cumhuriyet, o dönemde kapitalist gelişimi ağır bir gelişme gösteren ülkede sınıflar arası çelişkiyi daha belirgin hale getirmiş; mücadele, işçi sınıfıyla birlikte büyüyordu. Ancak 1926 yılında gelen darbe sınıf mücadelesini bitirmeyi amaçlıyordu. |
| Nazım Hikmet'e Dair… |
| Komünistliği her fırsatta övülen, vatan haini değildir diye üstüne basa basa ulusalcılar tarafından sahiplenilen Nazım hangi değerlerin taşıyıcısıydı; devrimciliğin mi, ulusalcılığın ve vatanseverliğin mi? Bu konuda Nazım Hikmet'in bir değerlendirmesini yapmayı amaçlıyor bu yazı. |
| Uçurum İnsanları |
| Uçurum İnsanları, 1902 yılının İngiltere'sini; Londra' nın Doğu ve Batı yakasını anlatmaktadır. Üzerinde güneş batmayan ülkenin en ihtişamlı olduğu yıllarda güneşin üzerlerine hiç doğmayan açlar ordusu kendi uçurumlarında Doğu yakasında yaşamaktadırlar. |
| Yeni Başlayanlar İçin Troçki |
| 68 Geleneği içerisinden gelen Tarık Ali ile Phil Evans'ın yazdıkları ve Osman Akınhay tarafından Türkçeye çevrilen Yeni Başlayanlar İçin Troçki adlı kitap, devrimci kişi ya da teorilerin kısaca tanıtılmasına dayanan türün klasik örneklerinden biri. Klasik olduğu ölçüde kitap, benzerlerinin taşıdığı olumlu ve olumsuz yanları da bünyesinde barındırıyor. |
| Bu da Sanatçı Açılımı |
| Son dönemde AKP açılım üzerine açılım yaparken; Türkiye'de henüz on yıl önce bahsi bile açılamayan konulara el atmış bulunuyor. Kürt sorunu da bu konulardan en yakıcı olanıdır hiç şüphesiz. Uzun yıllar boyunca devletin sistemli bir baskı, inkâr ve imha politikasına maruz kalan Kürt halkı belki de ilk kez sorunlarını bu denli açık tartışabiliyor. |
| Kapitalizm Gölgesinde 27 Mart'ı Kutlamak… |
| 27 Mart Dünya Tiyatrolar Günü 1961 yılından bu yana kutlanmaktadır. Bu günde dünyanın dört bir yanında tiyatrolar ücretsiz temsiller sunmakta, basın açıklamaları, yürüyüşler düzenlenmekte, her ülkenin yayınladığı ulusal bildirinin yanı sıra bir de uluslararası bildiri yayınlanmaktadır. |
| Ken Loach: Ülke ve Özgürlük |
| 1930'lu yıllar… 1929 buhranının getirdiği yıkım tüm dünyada emekçileri açlığa ve on milyonlarca insanı işsizliğe mahkûm etmişti. Temellerinden sarsılan kapitalizm, krizden kurtuluş yollarını ararken ilk önce yükselen sınıf hareketini ve devrim tehlikesini yok ederek kendini güvence altına almaya çalışmış... |
| Sinema ve Charlie Chaplin |
| Sanat ve insan birbirlerini karşılıklı olarak ilerletir ve geliştirir. Büyük toplumsal olaylar büyük akımlar ve eserlere yol verirken bu eserler kuşaklararası bağları hem deneyim hem de duygusal anlamlarda çelikleştirir. |
| Hürriyet Yolu |
| 1914-2003 tarihleri arasında yaşayan ABD'li yazar Howard Fast, genellikle tarihsel olayları kendisine konu almakta ve canlı bir üslupla bunları bize yaşatmaktadır. ‘Fırtınadan Sonra', ‘Yurttaş Tom Paine', ‘Spartaküs', ‘Amerikalı' kitaplarıyla ünlenen Fast'in önemli eserlerinden biri de “Hürriyet Yolu” romanıdır. |
| Avatar |
| Son günlerde sıklıkla konuşulan bir film Avatar. Kimi, sinemanın 3 boyutlu teknolojiyle kucaklaşmasının bir ürünü olduğu için heyecana kapılıyor; kimi de içerdiği politik mesajların etkisiyle etkileniyor. Ne de olsa Hollywood endüstrisi sistem güzellemesi yapmayan filmlere alışkın değil. |
| Kapital Manga |
| Türkiye'de geçtiğimiz günlerde Japonya'da 200 bin adet basılmış Kapital Manga serisinin 2. kitabı da çıktı. Marks'ın başyapıtı niteliğindeki Kapital'ini geniş bir okuyucu kitlesi için anlaşılır kılmayı hedefleyen kitap, bir peynir fabrikası üzerinden kapitalist üretim sürecine ve Kapital'in temel kavramlarına ışık tutmayı hedefliyor. |
| Zeki Ökten'i Saygıyla Anıyoruz |
| 1941 doğumlu Zeki Ökten, 19 Aralık 2009 tarihinde önceki gün kalp ve damar hastalığı şikayetiyle acil olarak yattığı hastanede geçirdiği operasyonun ardından hayatını kaybetti. Sinemaya 1961 yılında Nişan Hançer'in ‘Acı Zeytin' filmiyle yönetmen yardımcısı olarak adımını atan ve toplumcu gerçekçi sinemanın önemli yönetmenlerinden biri haline gelen Ökten... |
|
| Fransız Edebiyatı'nın önemli yazarlarından Emile Zola (1840 - 1902), yaşadığı dönem itibariyle Fransa'da kapitalizmin gelişimine yakından tanıklık etmiştir. Kapitalizme geçiş kapitalizm öncesi üretim tarzlarında yaratılan sermaye birikimi ile mümkün olmuştur. Söz konusu Fransa olunca bu birikimin öncelikle sömürge ilişkilerinden ve tarımsal üretimden geldiği söylenebilir. |
| Şovenizmin Hizmetinde Sinema: Nefes |
| Sanat insanoğlunun ortaya çıkmasıyla birlikte başlamış, onunla birlikte gelişmiş, değişmiş ve de çeşitlenmiştir. Değişim ve gelişimin karşılıklı olduğu sanat-insan ilişkisi, sınıflı toplumlarla birlikte çağlar geçtikçe yozlaşmış ve değişimin öznesini insanlık değil yönetici sınıf, aristokrasi, kilise ve burjuvazi oluşturmuştur. |
| Kavganın Şairi Hasan Hüseyin |
İşime karım dedim, karıma Kavel diyeceğim.
Ve soluğum tükenmedikçe bu doyumsuz dünyada,
Güneşe karışmadıkça etim
Kavel Grevcilerinin türküsünü söyleyeceğim. |
| Hep Söylenip Durulan Bir Darbe... |
Hep söylenip durulan bir darbe, devrimciler, ‘biz bir zamanlar' diye başlayan uzun, hüzünlü, sonu üç noktayla biten, hayal etmesi bile zor baskı günlerini anlatan anılar ve tüm bunlara anlam veremeyen, sebeplerini sonuçlarını anlamaya da çalışmayan kafası karışık bir gençlik… Peki neydi tüm bunların sebebi? |
İki Dil Bir Bavul (Yön: Orhan Eskiköy, Özgür Doğan, 2009) |
Öğrencilerinin hiç Türkçe bilmediği bir köy okuluna öğretmen gelmiş Emre Aydın'ın hikayesi belgesel olarak aktarılmış beyaz perdeye. Okulun açıldığı gün öğrencilerin gelmesini boş yere bekliyor Emre öğretmen. Kimi tarlada, kimi oyunda olan öğrencilere muhtar ile birlikte teker teker haber veriyor. |
| Sosyalist Gerçekçi Bir Yazar: Orhan Kemal |
| Roman ve öyküleriyle Türk edebiyatında özgün bir yeri olan Orhan Kemal, toplumsal yaşamda gözlemlediği değişiklikleri toplumcu gerçekçi bir tarzda ve ustalıkla yansıtan önemli bir yazardır. |
| Sistemin Kokuşmuş Propagandasının Kokuşmuş Araçları |
| Burjuvazi kitleler üzerinde kendi fikirlerini etkin kılabilmek için çeşitli araçlar ve yöntemler kullanır. Bu yöntemler aracılığıyla bizlerin fikirlerini köreltmeye, emek-sermaye çelişkisinin derinliğini, sıradan hayatın rutini içinde sığlaştırmaya çalışır. Bunu da dergi, gazete, eğitim kurumları ve evimizin başköşesinde yer etmiş televizyon ile bizim bilincimize yerleştirir. |
| Gazap Üzümleri |
İnsanlık tarihinin önemli ve büyük etki yaratan olayları; kalıcı, etkileyici ve bir o kadar önemli sanat eserlerinin ortaya çıkmasına ilham kaynağı olur. John Steinbeck'in 1939 yılında yazdığı Gazap üzümleri romanı da bu eserlerden biri.
1920'li yıllar, 1. Dünya savaşından çıkmış, her yanı buram buram ölüm, yoksulluk ve sefalet kokan bir dünya. |
| Sürü |
Senaryosu Yılmaz Güney tarafından hapishanede yazılan ve 1978'de Zeki Ökten tarafından çekilen Sürü filmi, Türkiye toplumcu gerçekçi sinemasının en güzel örneklerinden biri. Film, ülkenin kültürel ve toplumsal eleştirel bir görüntüsünü Anadolu'nun doğusundan batısına akan bir hikaye içinde vermekte. |
| Michael Jackson'ın Ölümü ve Düşündürdükleri |
| 25 haziran günü ölüm haberiyle bir kez daha herkesi şaşırtan Michael Jackson, hepimizi birkez daha kapitalizm-popüler kültür-sanat üçgenini sorgulamaya zorluyor. Henüz 6 yaşındayken 5 kardeşiyle sahneye çıkmaya başlayan Jackson'ın hayatı sahne, kayıtlar, konserler, turneler, tv programları, fotoğraf çekimleri, dans provaları arasında... |
| İran'dan Bir Panaroma: Persepolis |
| Persepolis 2007 yılı bir Fransız yapımı bir film. İranlı bir çizer olan Marjane Satrapi tarafından ilk olarak çizgi roman olarak yayımlanan Persepolis daha sonra animasyon bir film olarak vizyona koyulmuş. Film özetle devrimci bir ailenin kızı olan Marjane' nin İran devrimi sürecinde ve sonrasında yaşadıklarını anlatıyor. |
| Tüfek, Mikrop ve Çelik |
| Gözlerimizi dehşet dolu bir dünyaya açtık. Dünya, iki büyük emperyalist paylaşım savaşıyla iki kez yıkılmıştı ve bölgesel savaşlar hala devam etmekteydi. İnsanlık kölelik tarihinin kapandığını öğretiyordu çocuklarına, oysa çocuklar köle gibi çalıştırılıyordu gözler önünde. Dev küre, dünya, kendi içinde cehennem gibi kaynayıp duruyordu. |
| Spartaküs Kültür Sanat Topluluğu Deklerasyonu |
| nsanlık tarihinin başlangıcından bu yana, sanat insanlığın geçirdiği sancılara paralel olarak gelişimini günümüze kadar sürdürmüştür. Hiç kuşku yok ki sanat, tarihin seyrinden bağımsız olmamıştır ve olamaz da. Dönem dönem büyük savaşların betimleyicisi, kimi zaman dinin propaganda aracı ve bazen de içinde yaşanılan toplumun ön yargılarına karşı bir savaşım aracı olmuştur sanat. |
| Sonbahar |
| Üniversite yıllarında devrimci mücadeleye katılan Yusuf'un 19 Aralık 2000'de devlet eliyle devrimcilere karşı cezaevlerinde yürütülen operasyonlar sonrası yaşadıklarını anlatan Sonbahar, Özcan Alper'in yönetmenliğini yaptığı 2008 yapımı bağımsız bir film. |
| Bitmeyen Kavga |
| Büyük tarihsel olaylar, sanatçılara tarihe geçecek ürünler yaratmalarında ilham kaynağı olurlar. Toplumsal mücadelelerin toplumları sarstığı dönemler mücadeleden yana şairlere, edebiyatçılara işlenmeyi bekleyen benzersiz malzemeler sunar. |
