Geçmişten Günümüze Türkiye İşçi Sınıfı Mücadelelerinden İki Örnek:
15-16 HAZİRAN 1970 VE 17-18 HAZİRAN 1995
Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu (DİSK)'in kapatılmasına karşı iş çilerin kendiliğinden başlattığı eylemler, iki gün boyunca şiddetli çatışmalara dönüşerek sürecek, sonuçta Türkiye'de sınıf savaşımının en cüretkar mücadelesi olarak tarihe geçecekti.
Sınıf mücadelelerinin keskinleştiği dönemler kurumların, kişilerin, kavramların, partilerin, ideolojilerin tekrardan tahlil edilmeleri için laboratuar görevi görür. Böyle dönemlerde olaylar çok hızlı gelişir, egemen sınıf köşeye sıkıştığını hisseder, herkesin gerçekte ne olduğu sürecin öne çıkardığı problemler karşısında nasıl davrandıklarından anlaşılır. Hayat acımasızlaşır, tüm siyasi unsurların sınırları, kapasiteleri ortaya çıkar. Hayatın normal seyrinde atılan nutukların gereklerinin ne kadarı yerine getirilebilecektir? İdeolojiler ve buna uygun pratik çalışmalar da böyle dönemlerde sınanır.
Bu nedenle mücadelenin keskinleştiği bu dönemlerden gerekli sonuçlar çıkarılmalıdır. Bu bağlamda 15-16 Haziran şanlı eylemleri çıkarılması gereken dersler açısından oldukça zengindir.
15-16 Haziran Eylemlerinin Arkasındaki Toplumsal Dengeler
1963'te yapılan sanayi ve işyerleri sayımına göre Türkiye'de 947 bin 100 işçi bulunuyordu. Bunların ancak yarısı 10 ya da daha fazla işçinin çalıştığı işyerlerinde istihdam edilmişti. Toplam işçilerin yaklaşık üçte ikisi imalat sanayinde çalışıyordu. Büyük imalat sanayinde özel sektörde işyeri başına 67 işçi düşerken, kamu sektöründe 590 işçi düşüyordu. Büyük imalat sanayinde çalışanların yaklaşık yüzde 60'ı Ankara, İstanbul, İzmir, Adana, Aydın ve Bursa gibi 6 ilde toplanmıştı. Yalnızca İstanbul'un payı üçte biri aşıyordu.
1963-1971 Arasında İşçi Sınıfının Konumu ve Eylemleri
Yıllar
İktisaden Faal Nüfus
Toplam Ücretli
Toplam Ücretlilerin İktisaden Faal Nüfusa Oranı (%)
Sigortalı İşçiler
1963
12.174.000
2.745.000
21,6
710.000
1965
13.006.000
2.989.000
23
921.000
1967
13.268.000
3.310.000
24,9
1.069.000
1969
12.537.000
3.665.000
27,1
1.261.000
1971
13.875.000
4.055.000
29,2
1.404.000
1961-63 İşçi Eylemleri
Eylem Türü
1961
1962
1963
Toplam
Grev
2
10
5
17
Oturma Eylemi
-
2
4
6
Yemek Grevi
1
2
2
5
Sakal Grevi
2
2
-
4
Miting ve Gösteri
6
4
-
10
Sessiz Yürüyüş
6
4
2
12
Bildiri, demeç, vs.
10
115
20
145
Değişik
2
4
4
10
1963-71 Grevleri
Yıllar
Grev Sayısı
Greve Katılan İşçi Sayısı
Grevde Geçen İşgünü
1963
7